Het college van de gemeente Westerkwartier heeft het TAM-omgevingsplan Facetplan Archeologie gepresenteerd aan de gemeenteraad. Dit plan, dat de bescherming van archeologische waarden in de gemeente moet waarborgen, stuit op zowel lof als kritiek.
Politiekverslaggever Rijk de Bat
Tijdens de raadsvergadering over het nieuwe archeologische facetplan werd duidelijk dat de meningen verdeeld zijn. Het plan, dat voortvloeit uit een nieuwe archeologische beleidskaart die in december 2023 is opgeleverd, moet ervoor zorgen dat de gemeente voldoet aan Europese regelgeving. Het Verdrag van Malta verplicht namelijk de bescherming van archeologische waarden, en de provincie houdt toezicht op de gemeenten.
Voorzichtige benadering
Henk Hofstede van D66 prees het plan voor zijn zorgvuldige aanpak. "Met dit beleid wordt onze geschiedenis beschermd," stelde hij. Hofstede benadrukte het belang van het behoud van archeologische waarden en de rol die deze spelen in het leren van onze geschiedenis. Hij wees ook op de waardevolle input van archeologieliefhebbers bij het tot stand komen van het plan.
Kritische geluiden
Toch waren er ook kritische geluiden. Frantina Kiekebeld van VZ Westerkwartier uitte haar zorgen over de extra regels en kosten die het plan met zich meebrengt. "Dit voorstel stapelt weer een extra laag papierwerk op een inwoner die gewoon wil bouwen of verbouwen," zei ze. Kiekebeld wees op de hoge kosten van archeologisch onderzoek en de mogelijke impact op de agrarische sector, die volgens haar niet voldoende was betrokken bij de totstandkoming van het plan.
Praktische bezwaren
Ook Jeroen Betten van de VVD vroeg zich af of de regels niet te knellend zouden zijn. Hij vroeg het college om terug te komen bij de raad als de regels in de praktijk tot problemen zouden leiden. "Mocht het kader van de regels hier leiden tot onevenredige problemen, komt u daar dan bij ons op terug?" vroeg Betten.
Educatie en zichtbaarheid
Evelyn Wiglema van GroenLinks bracht een ander aspect naar voren: de zichtbaarheid en educatie rondom archeologische vondsten. Ze stelde voor om meer continuïteit te geven aan de communicatie over opgravingen, bijvoorbeeld door het organiseren van kijkdagen of tentoonstellingen. "Het is fascinerend om in een gebied te wonen met zo'n rijke geschiedenis," aldus Wiglema.
Toekomstige stappen
Wethouder Bé Schollema benadrukte het belang van het plan voor de bescherming van het archeologisch erfgoed en gaf aan dat de regels niet zwaarder zijn geworden dan voorheen. Hij nodigde de agrarische sector uit voor verdere gesprekken om eventuele zorgen weg te nemen.
Het debat over het archeologische facetplan zal worden voortgezet in de raadsvergadering van 18 februari 2026, waar het als bespreekstuk op de agenda staat. Het is duidelijk dat de balans tussen bescherming van het verleden en de praktische uitvoerbaarheid voor de toekomst nog onderwerp van discussie zal zijn.
Samenvatting van het voorstel
Het college van de gemeente Westerkwartier overweegt om het TAM-omgevingsplan Facetplan Archeologie voor te leggen aan de gemeenteraad. Dit plan is nodig vanwege een nieuwe archeologische beleidskaart die in december 2023 wordt opgeleverd. De regels voor archeologische waarden moeten worden bijgewerkt om te voldoen aan Europese regelgeving. Het doel is om de archeologische waarden juridisch te beschermen. Het Verdrag van Malta verplicht de bescherming van archeologische waarden, en de provincie houdt toezicht op de gemeenten. Er zijn zes zienswijzen ingediend tijdens de inzageperiode, en deze zijn beantwoord. Sommige gebieden worden vrijgegeven omdat er al onderzoek is gedaan, terwijl andere terreinen die als verstoord zijn aangemerkt, toch worden opgenomen in het plan. Het plan zorgt voor een uniforme regeling binnen de fusiegemeente, wat efficiënter is voor vergunningaanvragen. Archeologische Rijksmonumenten vallen buiten dit plan, omdat deze al op rijksniveau zijn geregeld. Na vaststelling wordt het plan gepubliceerd en kunnen belanghebbenden beroep instellen. Na vijf jaar volgt een evaluatie van archeologische onderzoeken, en na tien jaar wordt het plan opnieuw beoordeeld.
Documenten
-
Analyse van het document
Analyse van het voorstel / amendement of motie:
-
Titel en samenvatting:
- Titel: Vaststelling TAM-omgevingsplan Archeologie Westerkwartier
- Samenvatting: Het voorstel betreft de vaststelling van het TAM-omgevingsplan Facetplan Archeologie voor de gemeente Westerkwartier. Dit plan is opgesteld naar aanleiding van een nieuwe archeologische beleidskaart die in december 2023 is opgeleverd. Het doel is om de archeologische waarden juridisch te beschermen volgens de Europese regelgeving, zoals vastgelegd in het Verdrag van Malta. Het plan voorziet in een uniforme regeling voor archeologische bescherming binnen de fusiegemeente en houdt rekening met ingediende zienswijzen en eerdere archeologische onderzoeken.
-
Oordeel over de volledigheid van het voorstel:
- Het voorstel is uitgebreid en gedetailleerd. Het behandelt de noodzaak van het plan, de juridische context, de verwerking van zienswijzen, en de financiële en communicatieve aspecten. Het lijkt volledig in de context van de gestelde doelen.
-
Rol van de raad bij het voorstel:
- De raad moet het TAM-omgevingsplan vaststellen. Dit omvat het beoordelen van de voorgestelde wijzigingen en het nemen van een besluit over de vaststelling van het plan.
-
Politieke keuzes die moeten worden gemaakt:
- De raad moet beslissen over de vaststelling van het plan, rekening houdend met de balans tussen archeologische bescherming en ontwikkelingsmogelijkheden. Er moet ook worden overwogen hoe om te gaan met gebieden die al zijn onderzocht of verstoord.
-
Is het voorstel SMART? Zijn er inconsequenties?
- Het voorstel is specifiek en meetbaar in termen van de juridische bescherming van archeologische waarden. Het is tijdgebonden met een evaluatie na 5 en 10 jaar. Er zijn geen duidelijke inconsequenties, maar de complexiteit van de regels kan een uitdaging vormen voor de uitvoering.
-
Besluit dat de raad moet nemen:
- De raad moet besluiten het ontwerp TAM-omgevingsplan gewijzigd vast te stellen, inclusief de voorgestelde wijzigingen en toevoegingen aan de regels en plankaart.
-
Participatie:
- Er is participatie geweest via een voorlichtingsavond en de mogelijkheid voor zienswijzen. Historische verenigingen en amateurarcheologen zijn betrokken geweest bij het proces.
-
Duurzaamheid als relevant onderwerp:
- Duurzaamheid is indirect relevant, aangezien het behoud van archeologisch erfgoed bijdraagt aan culturele duurzaamheid en het behoud van historische kennis.
-
Financiële gevolgen en dekking:
- De kosten voor het verwerken van vergunningaanvragen worden gedekt uit de leges. Er zijn geen nieuwe financiële lasten geïntroduceerd, aangezien de vergunningplicht niet nieuw is.
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
